AY YILDIZLI TÜRK BAYRAĞI: BİR SEMBOLDEN FAZLASI
Ay ve yıldız, yalnızca bir bayrak figürü değil; insanlık tarihinden süzülüp gelen, Türklerin inancı, devleti ve mücadelesiyle anlam kazanmış kadim bir semboldür.
Celal Küçük
Ay ve yıldız…
Bugün dalgalanan Türk Bayrağı’na baktığımızda gördüğümüz şekil, sanıldığı gibi birkaç yüzyıllık bir devlet alameti değildir. Ay ve yıldız, insanlık tarihi kadar eski, birçok uygarlıkta kullanılan, ancak Türk milletinin elinde bir kimliğe, bir devlete ve bir bağımsızlık iradesine dönüşmüş kutsal bir simgedir.
Sümerlerden Elamlılara, Hititlerden Mısırlılara kadar pek çok kadim uygarlık ay ve yıldızı kullanmıştır. Ay, geceleri yeryüzünü aydınlatan kutsal bir gök cismi olarak tarih boyunca yüce kabul edilmiştir. Türkler ise ay ve yıldızı, İslamiyet’ten çok önce biliyor ve kullanıyordu. Çünkü Türklerin en eski inanç sistemlerinde “Gök Tanrı” yücelerde, göklerdeydi. Ayyıldız bu inanç dünyasının doğal bir yansımasıydı.
Bugün ayyıldız birçok ülkede İslam dünyasının sembolü olarak yer alır. Cezayir, Tunus, Pakistan ve Malezya bayrakları bunun örnekleridir. Hilalin İslam’ın sembolü olmasına dair yapılan yorumlarda, “Allah” ile “hilal” kelimelerinin ebced değerlerinin eşitliği ve yıldızın “Muhammed” isminin stilize edilmiş hali olduğu görüşleri öne sürülür. Ancak Türkler için ayyıldız, yalnızca dini değil, aynı zamanda tarihsel ve kültürel bir simgedir.
Göktürkler döneminde, 6. yüzyılın ortalarından itibaren ay yıldızlı madeni sikkelerin kullanıldığını biliyoruz. Haçlı Seferleri’ne ait minyatürlerde, Haçlı kalkanlarındaki haçlara karşılık Müslüman savaşçıların kalkanlarında hilal yer alır. Bu durum, ayyıldızın askeri ve siyasal bir simge olarak da benimsendiğini gösterir.
Ayyıldızın Osmanlı Devleti’nin tam olarak hangi tarihten itibaren simgesi olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak 1571’deki İnebahtı Deniz Savaşı’nda ele geçirilen ve bugün Pisa’daki Stefano dei Cavalieri Kilisesi’nde bulunan bir Türk sancağında, Zülfikâr ile birlikte ayyıldızın yer alması bu sembolün köklülüğünü ortaya koyar. 16. yüzyılda Batı Avrupa’da Osmanlı Devleti, ayyıldız ile temsil edilmiştir.
Viyana kuşatmaları da bu sembolün Avrupa hafızasında ne denli yer ettiğini gösterir. 1529’daki Birinci Viyana Kuşatması’nın hatırası olarak Stephansdom Katedrali’nin çan kulesine ay ve altı köşeli yıldız yerleştirilmiş, 1683’teki İkinci Kuşatma sonrası ise Viyana fırıncılarının yaptığı ay çöreği (Kipfel) bugüne kadar gelmiştir.
18. yüzyılda ayyıldız artık resmen devlet sembolü haline gelir. Üçüncü Mustafa döneminde ayyıldız resmen kabul edilir. Sultan Üçüncü Selim, 1793’te kırmızı zemin üzerine hilal ve sekiz köşeli Zühre yıldızını koydurur. Bu, Osmanlı’nın resmi bayrağı olur. 1826’da İkinci Mahmut döneminde yıldız beş köşeli hale gelir ve bu şekil Abdülmecit döneminde de devam eder.
1904 yılında Sultan İkinci Abdülhamit döneminde bayrak ve sancaklar standartlaştırılır. Cumhuriyet döneminde ise Mustafa Kemal Atatürk, Türk milletinin tarihsel sembolüne dokunmaz. Ay yıldızlı al bayrak, olduğu gibi korunur ve yaşatılır.
1925’te Sancak Talimatnamesi, 1936’da Bayrak Kanunu ile Türk Bayrağı’nın ölçüleri, şekli ve kullanım esasları netleştirilir. 1983’te ise bayrağın selamlanmasından yarıya çekilmesine kadar tüm ayrıntılar yasal güvence altına alınır.
Sonuç olarak ay yıldızlı Türk Bayrağı, bir bez parçası değil; binlerce yıllık bir inancın, devlet geleneğinin ve bağımsızlık mücadelesinin sembolüdür. O bayrakta yalnızca ay ve yıldız değil, Türk milletinin geçmişi, onuru ve geleceği dalgalanmaktadır.
