UNUTULMAYANLAR
VELİ YALÇIN DÜZENLEMESİYLE UNUTULMAYANLAR
Terzi Fikri: Fikri Sönmez
(Fatsa Belediye Başkanı)
“Terzi Fikri öyle bir giysi dikti ki Fatsa’ya
O Gürcü öyle bir gürledi ki arkadaşlarıyla
Noktalar, noktalı virgüller, askeri operasyonlar
Kimseler çıkaramaz Fatsa’nın sırtından!
Emek hakkının sımsıcak çıplaklığını”
Can Yücel
Fikri Sönmez, 1938 Mayıs’ında Ordu’nun Fatsa ilçesinde, Kabakdağı köyünde dünyaya gelmiştir. Ailesi Kafkas göçmeni Gürcü kökenlidir. İlkokul doğduğu köyde bitirmiştir. Ortaokulu Fatsa’da okurken okulu bıraktıktan sonra bir terzinin çırak olarak işe başlamıştır. 1958 yılında askerliğini yapmak için Mardin’e gitti ve askerlik sonu tekrar Fatsa’ya geri döndü. 1962 yılında Nurten Arslan ile evlenmiştir. Bu evliliğinden 2 oğlu dünyaya gelmiştir.
Fikri Sönmez’in ailesi muhafazakar bir aile ve Demokrat Parti (DP) ve Adalet Partisi (AP) çizgisini savunmaktadır. Baba oğlunun siyasetle ilgilenmesini istemiyor ve solcu olmasına karşıdır.
1964-66 yılları arasında bir arkadaşıyla beraber İstanbul’da bir Rum kadının yanında terzi kalfalığı yapmıştır. 1966 yılında Fatsa’ya geri dönmüştür. Kısa bir süre sonra Olimpiyat Terzihanesi ismiyle kendi adına dükkanını açmıştır. Diktiği elbiselerin içinde adını, “Fikri Sönmez” yazmıştır. Okul arkadaşı olan ve 68 kuşağının önderlerinden Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi kurucularında Ziya Yılmaz’ın etkisiyle sola ilgi duymaya başlamıştır.
1960’ların ikinci yarısında Türkiye İşçi Partisi (TİP)’e üye oldu ve yaşamını sürdürdüğü Fatsa’da TİP’in örgütlenmesinde çalışmıştır. TİP’in ilçe sekreterliği ve Terziler Derneği başkanlığı yapmıştır. Daha sonraki gelişmeler sonucu TİP’ten ayrılıp THKP_C’ye katılmıştır. ABD’nin 6. Filo’sunun İstanbul’a gelişine karşı yapılan protesto eylemlerine katıldı. Fikri Sönmez, 12 Mart 1971 tarihindeki askeri darbesinden sonra tutuklanan Mahir Çayan ve yoldaşları, 29 Kasım 29 Kasım 1971 tarihinde İstanbul Maltepe Cezaevi’nden kaçışı sonrasında Karadeniz’e gelmelerine yardımcı olmak suçlamasıyla suçlanmıştır. 1972 yılında THKP-C davasında yargılandı. 2 yıl tutukluluğundan sonra 15 Mayıs 1974 tarihinde çıkarılan Genel Afla serbest kalmıştır.
Karadeniz bölgesindeki halkın sorunlarına karşı birçok açık oturum, yürüyüş, protesto ve miting eylemlerine öncülük etti, düzenledi ve katılmıştır. 1978-79 yıllarında bölgenin tek geçim kaynağı olan fındık için “Fındıkta sömürüye son” mitinglerini örgütlemiştir.
1979 yılında Belediye Başkanının ölümü nedeniyle yapılan ara seçimde Fikri Sönmez, devrimcilerin ortak kararıyla bağımsız belediye başkanı adayı olmuştur. Seçim çalışmaları sürecinde üç kez suikast girişimine uğramıştır. 14 Ekim 1979 tarihinde yapılan seçimi açık ara kazanmıştır. Bağımsız aday: Fikri Sönmez: 3096, CHP adayı Zeki Muslu: 1133, AP adayı Rıza Özmaden: 859 oy almıştır.
Terzi Fikri, seçimi kazandıktan sonra halka yaptığı ilk konuşmada; “Ben hepinizin belediye başkanıyım. Buradaki çalışmaları hep birlikte yapacağız. Ben tek başına hiçbir şey yapamam sizinle birlikte yapacağım. Siz ne derseniz, siz neye karar verirseniz onu yapacağız. Öbür adaylar bizim arkadaşımızdır. Kimse onlara değişik gözle bakmamalıdır. O seçmenlere değişik gözle bakmamalıdır. O seçmenler bizim halkımız hizmet yönünden hiçbir farkı olmayacaktır. Aynı şekilde adil olacağız…belediyede, söz, yetki ve karar sizlerin olacaktır! Beni başkan seçtiniz ama asıl yöneten siz olacaksınız!” demiştir.
Fatsa’da bulunan yedi mahalle nüfusu, sorunları ve yerleşim özelliklerine göre 11 bölgeye ayırarak halk komiteleri kuruldu. Bölgelerin büyüklüğüne göre 3 ile 7 kişiden oluşan halk komiteleri kuruldu. Halk komitelerinde görev alacak kişiler bölgelerde yapılan seçimle oluşturuldu. Bu halk komiteleri Yerel Yönetim Bakanlığı kuran CHP’nin 1976 programında da yer almaktadır. Dönemin CHP’si bunu gerçekleştirememiştir.
Halk komitelerinde belediye çalışmaları dışında insanları ilgilendiren her türlü konular ele alınmaya ve çözülmeye başlanmıştır. Bu komiteler köylerde de oluşturuldu ve sonuç alıcı çalışmalar yapıldı. İki ayda bir halk toplantıları yapılarak çalışmalar değerlendirilmiştir. Günümüzde kimi belediyelerin belediye meclis çalışmalarını internetten canlı yayınlamaları Terzi Fikri önderliğindeki Fatsa örneğine dayanmaktadır. Dönemin Fatsa Belediyesi Meclis Toplantıları, belediye hoparlöründen halka açık hale getirilmiştir. Belediye Meclisinde yapılan konuşmalar halka açık olarak dinlettirilmiştir.
Halk komiteleriyle birlikte “Çamura Son” ve “Fatsa Halk Kültür Şenliği” gibi birçok başarılı etkinlik düzenlenmiştir. Belediyenin geliri artmış, bölgede yoğun olarak yaşanan karaborsa ve tefecilik yok denecek derecede azalmıştır. Kültür şenliğine ülkenin her anlamda önemli sanatçıları katılmıştır. Can Yücel, Gündüz Vassaf, Gülten Akın, Adnan Yücel, Ali Asker, Arslan Başer Kafaoğlu, Şükran Ketenci, Tuğrul Eryılmaz, Mahmut Tali Öngören, Emil Galip Sandalcı gibi. Yapılan çalışmalarla ilçe halkın simgesi olurken sağcı basın, politikacılar ve askerlerin tepkisini çekmeye başlamıştır.
