Kuşadası Belediyesi’ni Eleştiren Sanatçıya İdari Baskı mı?
Rahmi Dilligil Ailesinin Hesaplarına Konulan Bloke Tartışma Yarattı
Ergun Ok Özel Haber/Kuşadası
Emekli Devlet Tiyatroları Genel Müdürü, usta tiyatro sanatçısı Rahmi Dilligil’in ailesine ait konutla ilgili belediye işlemleri sonrası eşi sanatçı Şebnem Dilligil’in banka hesaplarına bloke konulduğu iddiası, “yargı süreci tamamlanmadan icra uygulanabilir mi?” sorusunu gündeme taşırken, susturma operasyonu mu, sorusunu akıllara getirdi. Hukukçular, idari işlemlerde “kesinleşme”, “ölçülülük” ve “ifade özgürlüğü” ilkelerine dikkat çekiyor.
Kuşadası’nda yaşanan bir gelişme, yerel yönetim yetkilerinin kullanımı ile ifade özgürlüğü arasındaki sınırların yeniden tartışılmasına yol açtı. Emekli Devlet Tiyatroları Genel Müdürü ve usta tiyatro sanatçısı Rahmi Dilligil’in ailesine ait konutla ilgili belediye tarafından uygulanan cezai işlem ve ardından eşi sanatçı Şebnem Dilligil’in banka hesaplarına konulduğu iddia edilen bloke, hukuki açıdan ciddi soru işaretleri doğurdu.
Yaklaşık üç yıldır Egeden Medya Haber’de köşe yazıları kaleme alan ve yayın programlarında yer alan Rahmi Dilligil, Kuşadası’nda yaşanan yerel sorunları, belediye uygulamalarını ve kamu yönetimine ilişkin eleştirilerini kamuoyu ile paylaşmasıyla biliniyor. Dilligil’in eleştirileri zaman zaman Kuşadası Belediyesi’nin uygulamalarını ve Belediye Başkanı Ömer Günel’in kararlarını da kapsıyor.
İddialara göre belediye ekipleri, bu yayınların ardından Rahmi Dilligil’in eşine ait yaklaşık 40 yıllık aile konutunda inceleme gerçekleştirdi. Yapılan denetim sonucunda evde bulunan katlanır cam sistemi ile bahçede yer alan küçük bir depo gerekçe gösterilerek cezai işlem uygulanması ve yıkım kararı alındı.
Dilligil ailesi ise söz konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle konuyu yargıya taşıdı. İdare Mahkemesi tarafından verilen ara kararda, konutta bulunan katlanır cam sisteminin ruhsata tabi olmadığı gerekçesiyle bu bölümle ilgili belediye işlemi reddedildi. Ancak bahçedeki depo ile ilgili belediye uygulamasının hukuka uygun olduğu yönünde değerlendirme yapıldı.
Bunun üzerine Dilligil ailesi, depo ile ilgili cezai işlem açısından “zaman aşımı” hükümlerinin uygulanması gerektiği gerekçesiyle dosyanın istinaf mahkemesine taşınmasını talep etti. Böylece dosya henüz kesin hükme bağlanmamış ve yargı süreci tamamlanmamış bir aşamada bulunuyor.
Ancak hukuki süreç devam ederken yeni bir gelişme yaşandı. İddialara göre Kuşadası Belediyesi, dava sürecinin kesinleşmesini beklemeden söz konusu işlem nedeniyle sanatçı Şebnem Dilligil’in banka hesaplarına icra yoluyla bloke konulmasını sağladı.
Hukuk çevrelerine göre bu noktada iki önemli hukuki ilke gündeme geliyor. Bunlardan ilki “yargı kararının kesinleşmesi” ilkesi. İdari para cezaları ve buna bağlı icra işlemlerinde, özellikle yargı süreci devam ediyorsa işlemin kesinleşmesi beklenmeden icra uygulanmasının hukuki tartışma yaratabileceği belirtiliyor.
İkinci önemli ilke ise “ölçülülük ve orantılılık ilkesi.” Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idarenin her türlü işlem ve eylemi yargı denetimine tabi. Aynı zamanda idari işlemlerin kamu yararı amacıyla ve ölçülü biçimde uygulanması gerekiyor. Bir idari işlem uygulanırken kişinin temel hak ve özgürlüklerini gereksiz veya orantısız biçimde sınırlandırmaması hukuk devletinin temel şartları arasında gösteriliyor.
Hukukçular ayrıca Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğü ve eleştiri hakkına da dikkat çekiyor. Demokratik toplumlarda kamu yöneticilerinin eleştirilmesinin doğal ve hukuken korunan bir hak olduğu vurgulanırken, eleştirel yayınlar ile idari işlemler arasında bir bağ kurulmasının ciddi bir hukuk tartışmasına yol açabileceği ifade ediliyor.
Türk tiyatrosunun önemli isimlerinden olan ve uzun yıllar Devlet Tiyatroları’nda yöneticilik yapmış bulunan Rahmi Dilligil’in 70 yaşında olmasına rağmen, eşi sanatçı Şebnem Dilligil’in hesaplarına konulan blokeyi kaldırabilmek için adliye ve belediye arasında çözüm aradığı ifade ediliyor.
Özellikle televizyon izleyicisinin “Gönül Dağı” dizisindeki “Halime Ana” karakteriyle yakından tanıdığı sanatçı Şebnem Dilligil’in banka hesaplarına konulan bloke, sanat ve basın çevrelerinde de tepkiye yol açtı.
Yaşanan gelişmelerin ardından kamuoyunda şu sorular daha yüksek sesle sorulmaya başlandı:
_ Yargı süreci kesinleşmeden icra ve bloke işlemi uygulanabilir mi?
– Eleştirel yayın yapan bir sanatçıya yönelik idari denetimlerin artması tesadüf mü?
– Yerel yönetimlerin eleştirilere karşı idari yetkileri kullanması hukuk devleti ilkeleri ile bağdaşır mı?
Hukuki süreç devam ederken gözler şimdi hem Kuşadası Belediyesi’nden gelecek olası açıklamaya hem de üst mahkemelerin vereceği kararlara çevrilmiş durumda.
Uzmanlara göre bu olay, yalnızca bir imar uygulaması tartışması değil; aynı zamanda yerel yönetim yetkilerinin sınırı, ifade özgürlüğü ve hukuk devleti ilkelerinin nasıl uygulanacağına ilişkin önemli bir sınav niteliği taşıyor.
