Cumhuriyetin 1 Mayıs’a Bakışı
Cumhuriyet tarihinde 1 Mayıs (Emek ve Dayanışma Günü ya da İşçi Bayramı) zaman zaman kutlamalara izin verilen, zaman zaman da yasaklanan bir gün olmuştur. Bu yasaklamalar, özellikle siyasi iklim ve toplumsal hareketlilikle yakından bağlantılıdır. İşte Cumhuriyet döneminde 1 Mayıs yasaklarıyla ilgili bazı önemli dönemler:
1. 1925 – Takrir-i Sükûn Dönemi
1925’te Şeyh Said İsyanı sonrası çıkarılan Takrir-i Sükûn Kanunu çerçevesinde 1 Mayıs gösterileri yasaklandı.
O tarihten itibaren uzun süre resmi ya da kitlesel kutlamalara izin verilmedi.
2. 1935 – Bahar Bayramı
1 Mayıs, 1935’te çıkarılan bir yasayla “Bahar Bayramı” olarak resmi tatil ilan edildi.
Ancak bu, emek temelli bir kutlama olmaktan çok uzak, sembolik bir nitelikteydi.
3. 1960’lar ve 1970’ler
1960 darbesi sonrası işçi hareketleri sonucu güçlendi.
1976’da DİSK öncülüğünde Taksim Meydanı’nda büyük 1 Mayıs kutlaması yapıldı.
1977’deki 1 Mayıs’ta ise Taksim Katliamı yaşandı (34 kişi öldü), ve bu olay sonraki yasakların gerekçesi oldu.
4. 1980 Darbesi Sonrası
12 Eylül 1980 askeri darbesiyle birlikte 1 Mayıs kutlamaları tekrar tamamen yasaklandı.
Uzun yıllar boyunca 1 Mayıs’ta sokağa çıkmak bile gözaltıyla sonuçlanabiliyordu.
5. 2000’li Yıllar – Taksim Mücadelesi
2007-2009 yıllarında Taksim’de 1 Mayıs kutlamalarına izin verilmedi, polisle çatışmalar yaşandı.
2010-2012 arasında ise Taksim Meydanı’nda kutlamalara tekrar izin verildi.
Ancak 2013 Gezi Olayları sonrası tekrar yasaklar başladı ve Taksim yeniden “yasaklı” alan ilan edildi.
6. Günümüzdek Son Durum
1 Mayıs, resmi tatil olmasına rağmen Taksim başta olmak üzere belirli alanlarda kutlamalar yasak.
2020’den itibaren pandemi bahanesiyle kısıtlamalar arttı.
AKP iktidarı emek karşıtlığı nedeniyle 1 Mayıs’a güvenlik ve kamu düzeni gerekçeleriyle sık sık müdahale ediliyor ve yasaklıyor. Dün olduğu gibi bugünde geçerli olan yasaklamadır.
AKP için geçerli olan “Bana Yasal Sana Yasak” anlayışıdır.
İnsanca Bir Yaşam İçin
Birlik Mücadele ve Dayanışma İçin
Yaşasın 1 Mayıs
