Cihanoğlu Külliyesi Ağlıyor

Efeler ilçesindeki Cihanoğlu Külliyesi, Hicri 1170 (1756) yılında Aydın’da yaşamış olan Cihanoğulları’ndan Abdülaziz Efendi tarafından kurulmuştur. Osmanlı klasik ülsûbu ile barok ve gotik etkileri birleştiren benzersiz mimarisiyle dikkat çekmektedir. Cami ve şadrvandaki süslemeler, Osmanlı barokunun en parlak örnekleri arasında yer almakta, bilhassa alçı süslemeler mimari tasarımın ötesinde bir sanat eseri niteliği taşımaktadır.

Ancak, bu büyük miras ne yazık ki gün geçtikçe yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Uzun zamandır külliye ve çevresindeki olumsuz değişimleri görmek bizleri derinden üzüyor. Son dönemde adeta kaderine terk edilmiş bir halde.

Yetkililer Nerede?

Aydın’daki yetkililer, bu değerli eserlerin korunması için ne yapıyor? Tarihi yapılarımızın birçoğu Yunan işgalinde yandı, yıkıldı. Geriye kalan az sayıdaki eser de ilgisizlikten yok olma noktasında. Cihanoğlu Külliyesi, daha önce duyarlı yöneticiler tarafından restore edilerek ayağa kaldırılmıştı. Peki şimdi neden sahipsiz?

Benzer bir durumu Gümrükönü Hanı’nda da yaşadık. Restorasyonu tamamlandı ancak bir türlü halka açılmadı. Defalarca dile getirmemize rağmen, ne Aydın Valiliği, ne Aydın Büyükşehir Belediyesi, ne de ilgili kurumlar harekete geçti. Tarihi miraslar ancak içlerinde hayat olduğunda korunabilir. Ancak yetkililer bu konudaki sorumluluğu yanlış kişi ve kurumlara vererek durumu daha da içinden çıkılmaz hale getiriyorlar.

Cihanoğlu Külliyesi’nin Durumu İçler Acısı

Bugün külliyeyi ziyaret ettiğimizde, gördüklerimiz karşısında derin bir hüzün duyduk. Her yer pislik içinde, bakım yok, koruma yok. Duvarlara anlamsız yazılar yazılmış, koruma parmaklıklarının arkası adeta çöplüğe dönüşmüş. Din görevlileri ve dernek yöneticileri bu durumu görmüyor mu?

Ayrıca, yapılar aşırı nem nedeniyle çürümeye başlamış durumda. Tahrip edilen süslemeler, silinmeyen yazılar, temizlenmeyen alanlar büyük bir saygısızlık. Burasının turizm kenti olma iddiasındaki Aydın’a yakışmadığı açıktır.

Acilen Harekete Geçilmeli!

Aydın Valiliği derhal bu duruma müdahale etmeli, sorumlular hesap vermelidir. Külliyeye göz göre göre zarar verilmesine izin verilemez. Yapılması gerekenler çok açıktır:

Mevcut dernek yönetimi görevden alınmalı, liyakat sahibi kişiler atanmalıdır.

Külliyeye düzenli bakım yapılmalı, koruma altına alınmalıdır.

Anlamsız yazılar ve çöpler temizlenmelidir.

Nem ve yapı hasarları gözden geçirilmeli, gerekli restorasyonlar yapılmalıdır.

Arkeolojik eserler müzeye taşınmalı, tarihi yapının orijinal dokusu korunmalıdır.

Son Söz

Emanete sahip çıkmak, tarihimize, geleceğimize sahip çıkmaktır. Bu büyük sorumluluğu taşıyamayan kişiler ve kurumlar şeffaf bir şekilde değiştirilmeli, toplumun ve uzmanların görüşleri dikkate alınmalıdır. Aydın ili turizmde söz sahibi olacaksa, böyle değerlere öncelik vermek zorundadır.

“Emanet ehil olmayan kimseye verildiğinde kıyameti bekle!” (Buharî, İlim 2, Rikāk 35).