Özgürlük Heykeli ve Türkiye
Amerika Newyork Eyaletindeki Özgürlük Adası üzerinde bulunan Özgürlük Heykeli kuruluşunun 100. yılında Fransa tarafından ABD’ye hediye edilmiştir. Heykelin başındaki taç’ın 7 sivri ucu 7 kıtayı simgeler. Heykelin yüksekliği 46 metre, kaidesi ile beraber ise 93 metredir. Ziyaretçiler heykelin içinden meşaleye kadar 168 basamaklı bir merdivenden çıkabilirler. Heykelin meşale tutan sağ elinin yüksekliği 13 metredir. Meşalenin etrafındaki dehlizde 15 kişi bir arada dolaşabilir. Heykelin başının genişliği 2 metre, yüksekliği ise tacı ile birlikte 5 metredir.
Özgürlük, insanın, her türlü dış etkiden bağımsız olarak kendi istencine, kendi düşüncesine göre karar vermesi durumunu anlatır. Bir ülkedeki insan ne kadar özgürde o kadar mutlu ve huzurlu olur.
Özgürlük konusunda farklı ülkelerde ortaya atılan bir çok kriter vardır. Dünya’da özgürlük, insan hakları ve demokrasi düzeyini ölçen çeşitli endeksler bulunmaktadır. Bu endeksler, ülkelerin siyasi haklar, sivil özgürlükler, hukukun üstünlüğü, basın özgürlüğü, yolsuzlukla mücadele ve seçimlerin adaleti gibi kriterlere göre sıralanmasını sağlar.
Dünya’da en güvenilir küresel sıralamalar ve önde gelen ülkeler şöyle sıralanmaktadır.
Demokrasi Endeksi 2023 sıralaması:
1. Norveç (9.81)
2. Yeni Zelanda (9.61)
3. İzlanda (9.45)
4. İsveç (9.39)
5. Finlandiya (9.29)
6. Danimarka (9.28)
7. İsviçre (9.14)
8. İrlanda (9.13)
9. Hollanda (8.92)
10. Kanada (8.88)
Türkiye (“Hibrit Rejim” kategorisinde)
Dünya Özgürlük Endeksinde ise 2024 yılında ülkelerin durumu:
1. İsveç (100/100)
2. Finlandiya (100/100)
3. Norveç (100/100)
4. Danimarka (99/100)
5. Hollanda (98/100)
6. Kanada (98/100)
7. Uruguay (98/100) (Latin Amerika’da en özgür ülke)
8. Estonya (97/100)
9. İrlanda (97/100)
10. Avustralya (96/100)
Türkiye ise Özgür Olmayan ülkeler kategorisinde
İnsan Hakları ve Hukuk Devleti endeksine göre ülkelerin 2023 sıralaması:
1. Danimarka
2. Norveç
3. Finlandiya
4. İsveç
5. Almanya
6. Hollanda
7. Yeni Zelanda
8. Lüksemburg
9. Avusturya
10. Belçika
Türkiye ise 142 ülke arasında117. sırada
Basın Özgürlüğü Endeksine göre 2024 sıralaması ülkelere göre:
1. Norveç
2. Danimarka
3. İsveç
4. Estonya
5. Finlandiya
6. İrlanda
7. Portekiz
8. İsviçre
9. Litvanya
10. Letonya
Türkiye ise basın özgürlüğü konusunda 180 ülke arasında158. sırada yer alıyor.
Küresel Cinsiyet Eşitliği Endeksine göre ülkeler:
1. İzlanda
2. Finlandiya
3. Norveç
4. Yeni Zelanda
5. İsveç
Bu veriler, siyasi sistemlerin vatandaşlara tanıdığı haklar ve özgürlükler açısından sağlıklı karşılaştırma yapmayı sağlıyor.
Bu sonuçlara göre, çeşitli kıstaslarda özgürlük genel eğilimleri Dünya üzerinde eşitsiz bir dağılım gösteriyor.
Hemen hemen tüm endekslerde İskandinav ülkeleri (Norveç, İsveç, Danimarka, Finlandiya) ve Batı Avrupa (Hollanda, Almanya, İsviçre) ülkeleri genellikle üst sıralarda yer alıyor. Kuzey Amerika’da Kanada ve ABD öne çıkıyor.
Latin Amerika’da Uruguay ve Kosta Rika, bölgenin en demokratik ülkeleri.
-Asya’da ise Tayvan, Güney Kore ve Japonya özgürlük ve demokraside iyi performans gösteriyor.
Başta Ortadoğu olmak üzere İslam ülkeleri mi? Onlarda özgürlük, eşitlik gibi kavramlar ne yazık ki yok. Biat kültürü ve şükür anlayışı ile işi götürüyorlar. Oralardan bir şekilde kaçanlar ise yukarıda saydığımız batılı ülkelere gidiyorlar. Neden acaba?
Gelelim ülkemize, Türkiye son yıllardaki otoriterleşme eğilimleri nedeniyle birçok endekste gerilemiş durumda bulunuyor. Yani, ülkemizdeki çeşitli konulardaki özgürlük durumu denince artık aklımıza sadece Özgürlük Heykeli geliyor. Neden mi? Ülkemizde özgürlük kavramı artık sadece ütopik bir kavrama dönüşmesi bu düşünceyi oluşturuyor.
Siyasileri geçtik, yazarlar, sanatçılar, gazeteciler ve daha bir çok meslek grubunda farklılık gösterirseniz karşınıza yargı ve mahalle baskısı çıkıyor. İnsanlar özgürce düşünüp, özgürce bu fikirlerini ortaya koyamıyor. Koydukları anda halkı; hapis, ceza, mobbing, mahalle baskısı karşılıyor. Demokrasiden monarşiye geçmek isteyen mevcut yönetim bu doğrultuda her argümanı baskı amacıyla kullanıyor.
“Özgür ülkelerde, herkes düşüncesini ifade etmekte ve geriye kalanlarda dinlememekte özgürdür.” (Norman Collie)
