TÜRKİYE’YE YÖNELİK İSTİHBARAT FAALİYETLERİNİN ANA HEDEFİ NEDİR?
Em. Dz. Alb. Temel Ersoy
İstihbarat faaliyetlerinin ana hedefi, ilk başlarda savaş sırasında karşı tarafın taktiklerini, askeri ve ekonomik durumunu, planlarını ve gücünü öğrenmekti. Ancak zamanla ülkeler arasındaki mücadele sadece savaşlarla sınırlı kalmadığından; savaş dışında da büyük bir mücadeleyle birbirlerinin askeri ve idari sırlarına vakıf olmaya, onları kullanarak ulusal çıkarlar elde etmeye çalıştıklarından istihbaratın hedefleri ve Esas Bilgi Unsurları (EBU) da değişti. Hedef ülkeye yollanan ajanlar dışında teknolojinin olanaklarından da yararlanılıyor. Ülkeler daha avantajlı bir pozisyona gelmek için çeşitli operasyonlar yapabilecekleri gibi (İsrail’in akıllara durgunluk veren suikast teknikleri), kendi çıkarlarına hizmet edecek siyasetçileri ve bürokratları göreve getirmek veya kendi çıkarlarını baltalayan siyasetçi ve bürokratları görevinden etmek gibi (Epstein Dosyaları, WikiLeaks vb.) operasyonlar da yapabilirler.
Ancak nedense Türkiye, Cumhuriyet’in kuruluşundan bu yana büyük aktörlerin at koşturduğu uluslararası arenaya ve dışarıdan gelecek operasyonlara odaklanmak yerine kendi içinde belirlenen düşmanlara odaklanmıştı. Cumhuriyet’in kuruluşundan itibaren dört büyük düşman belirlenmişti. Bunlar komünizm, Kürtçülük, Türkçülük ve irtica olarak sıralanabilir. Düşman olarak bu dört unsur belirlendiği için ülkenin istihbarat teşkilatı MAH, sonraları MİT de buna uygun olarak yapılandırılmıştır.
Üstelik dış tehditleri bertaraf etmekle görevli TSK de aynen MİT gibi, düşman olarak Osmanlı’yı yıkan, topraklarını sömürge hâline getirmek için uğraşan ve Sevr’i dayatan İngiltere ve Fransa gibi ülkeler yerine, Kurtuluş Savaşı ve sonrasındaki sanayileşme çabalarında kendisine en büyük desteği veren Sovyetler Birliği başta olmak üzere, Yunanistan ve Suriye gibi kendisinden çok daha güçsüz ülkeleri görmektedir.
Çünkü Rusya ile iyi ilişkiler demek, ABD ve İngiltere’nin emperyal çıkarlarına set çekmek demektir.
Gelelim günümüzde Türkiye’ye yönelik yabancı istihbarat faaliyetlerinin ana hedefine; bu hedef, MİT’in resmî açıklamalarına göre Türkiye’nin egemenliğini, toprak bütünlüğünü, güvenliğini ve stratejik çıkarlarını zayıflatabilecek bilgi toplamak; Türkiye’nin devlet yapısını, karar alma süreçlerini ve güvenlik mimarisini etkilemeye çalışmak; kritik altyapı ve kurumlara sızmak, Türkiye’nin dış politika hamlelerini öngörmek ve yönlendirmek şeklinde tanımlanır. Güvenlikler arasında siyasi yapı, güvenlik bürokrasisi, enerji hatları, savunma sanayii, dış politika, ekonomik kırılganlıklar, toplumsal fay hatları ve karar alıcılar en kritik alanlardır.
Türkiye’ye yönelik istihbarat faaliyetlerinin ana hedefi nedir?
MİT’in resmî tanımına göre yabancı istihbarat servislerinin Türkiye’deki ana hedefi:
- Türkiye’nin ulusal güvenliğini zayıflatacak bilgi toplamak
- Türkiye’nin dış politikasını öngörmek ve yönlendirmek
- Türkiye’nin stratejik karar alma süreçlerine nüfuz etmek
- Türkiye’nin savunma, enerji, teknoloji ve ekonomi alanlarında zafiyet yaratmak
- Türkiye’ye karşı yürütülen operasyonları gizlice desteklemek
- Türkiye’nin iç siyasetini manipüle etmek
- Türkiye’nin bölgesel etkisini sınırlamak
MİT’in İstihbarata Karşı Koyma (İKK) veya “counter-intelligence” bölümünde bu açıkça belirtilir: Yabancı servislerin hedefi Türkiye’ye karşı yürütülen casusluk faaliyetlerini gerçekleştirmek, MİT’in görevi ise bunları tespit edip engellemektir.
Türkiye neden bu kadar yoğun istihbarat faaliyetinin hedefi?
• Jeopolitik konum
Türkiye; Balkanlar, Kafkasya, Orta Doğu, Karadeniz ve Akdeniz’in kesişiminde dünyanın en kritik jeopolitik düğüm noktasıdır.
• NATO üyesi ama görece bağımsız dış politika izleyen ülke
Bu durum hem müttefiklerin hem rakiplerin Türkiye’yi yakından takip etmesine yol açar.
• Enerji koridorları
Doğu Akdeniz, TANAP, TürkAkım, Irak-Suriye hatları Türkiye’yi enerji istihbaratının merkezine yerleştirir.
• Savunma sanayii yükselişi
Savaş sistem yazılımları, gemi inşa olanak ve yetenekleri, silah-sistem ve sensör geliştirme teknolojisi, İHA/SİHA teknolojisi, elektronik harp ve füze sistemleri Türkiye’yi teknolojik istihbarat hedefi hâline getirir.
• Bölgesel güç rolü
Suriye, Libya, Karabağ, Irak, Doğu Akdeniz, Kafkasya ve Orta Asya dosyaları Türkiye’yi operasyonel istihbarat açısından kritik yapar.
Yabancı istihbarat servislerinin Türkiye’deki ana hedef kategorileri
1) Siyasi yapı
Seçim süreçleri, siyasi partiler, liderlik değişimleri, toplumsal kutuplaşma ve kamuoyu manipülasyonu bu kapsamdadır.
2) Güvenlik bürokrasisi
MİT, TSK, Emniyet, savunma sanayii şirketleri ve kritik personel.
3) Dış politika kararları
Kıbrıs ve Ege politikaları, Suriye politikası, Rusya-ABD dengesi, NATO içi pozisyon, enerji diplomasisi ve bölgesel operasyonlar.
4) Ekonomik kırılganlıklar
Döviz hareketleri, bankacılık sistemi, kritik şirketler, dış borç ve enerji bağımlılığı.
5) Toplumsal fay hatları
Etnik gerilimler (Kürt meselesi), mezhep fay hatları (Alevilik), göçmen krizi ve sosyal medya manipülasyonu.
6) Siber ve teknoloji alanı
Kritik altyapılar, savunma yazılımları, kamu veri tabanları, enerji ve finans sistemleri.
MİT’e göre Türkiye’ye yönelik en tehlikeli istihbarat faaliyetleri
MİT’in resmî açıklamalarına göre en kritik tehditler: espiyonaj (yabancı devletlerin casusluğu), siber saldırılar, dijital manipülasyon, terör örgütleri üzerinden vekâlet operasyonları, ekonomik manipülasyon ve enerji güvenliğine yönelik girişimler.
Türkiye’ye yönelik istihbarat faaliyetlerinin nihai amacı nedir?
• Türkiye’nin bağımsız karar alma kapasitesini sınırlamak
Bu, tüm büyük güçlerin ortak hedefidir.
• Türkiye’nin bölgesel etkisini kontrol altında tutmak
Suriye, Irak, Libya, Kafkasya, Doğu Akdeniz dosyaları nedeniyle.
• Türkiye’nin savunma sanayii yükselişini yavaşlatmak
Silah sistem yazılımında gelinen aşama, gemi inşa teknolojisi, füze sistemleri, silah-sistem ve sensör imal teknolojisi ve İHA/SİHA teknolojisi dengeleri değiştirdi.
• Türkiye’nin enerji koridorlarını yönlendirmek
Rusya, ABD, AB, İran, Körfez ülkeleri bu konuda rekabet hâlinde.
• Türkiye’nin iç siyasetini manipüle etmek
Bu, özellikle seçim dönemlerinde artar.
Türkiye bu faaliyetlere karşı ne yapıyor?
MİT’in resmî açıklamalarına göre Türkiye bu faaliyetlere; karşı istihbarat operasyonları, siber savunma, enerji güvenliği istihbaratı, diplomatik istihbarat, terör örgütlerine karşı operasyonlar ve kritik kurumların korunması ile karşılık veriyor.
Türkiye artık klasik istihbarat değil, çok katmanlı bir güvenlik mimarisi yürütüyor.
Bu nedenle Türkiye, MİT’in ifadesiyle **“görünmeyen cephelerde sürekli hedef alınan bir ülke”**dir.
