SAYIŞTAY’IN 19. BULGUSU: BİRİLERİ İŞ ARARKEN, BİRİLERİ NASIL MEMURİYETE GEÇİRİLDİ?
Ergun Ok Kuşadası Belediyesi 2025 yılı Sayıştay raporunu incelemeyi sürdürüyor.
Kamu kurumlarında işe girmek isteyen binlerce insan var. Kimi yıllarca üniversite okuyor, kimi sınavlara hazırlanıyor, kimi gerekli belgeleri tamamlamak için uğraşıyor. Devlet memuru olabilmek için gençler dirsek çürütüyor, aileler umutla sınav sonuçlarını bekliyor.
Peki, kamu kurumlarında işe alım ve memuriyete geçiş süreçleri herkes için aynı kurallara mı bağlı?
Kuşadası Belediyesi’nin 2025 yılı Sayıştay raporunda yer alan 19. bulgu, işte tam da bu soruyu gündeme getiriyor.
Üstelik konu, sıradan bir personel alımı tartışması değil. Sayıştay denetçilerinin tespitlerine göre, belediyede sözleşmeli programcı olarak çalıştırılan iki kişinin, işe başladıkları tarihte bu pozisyon için aranan gerekli nitelikleri taşımadıkları hâlde daha sonra devlet memurluğuna geçirilmeleri söz konusu.
PEKİ, MESELE NE?
Sayıştay raporunda iki ayrı personelin işe alınma ve memuriyete geçirilme süreçleri inceleniyor.
İlk personel, 2013 yılında sözleşmeli programcı olarak işe başlatılıyor. Ancak eğitim geçmişi incelendiğinde bilgisayar programcılığıyla ilgili bir bölümden mezun olmadığı, bu alanda gerekli nitelikleri karşılayan bir eğitim veya sertifika belgesine sahip olmadığı belirtiliyor. Daha da önemlisi, programcı pozisyonu için aranan yabancı dil yeterliliğini gösteren belgesi de bulunmuyor.
Üstelik 2022 yılında aldığı bilgisayar işletmenliği sertifikası, bilgisayar programcılığı alanında aranan yeterliliği karşılamıyor. Buna rağmen 2013 yılında memur kadrosuna geçiriliyor. Sonrasında başka bir kadroya da atanıyor.
İkinci personel ise 2019 yılında sözleşmeli programcı olarak göreve başlatılıyor. Bu kişinin bilgisayar programcılığı alanında sonradan aldığı eğitim ve kurs belgeleri bulunuyor. Ancak Sayıştay incelemesine göre, işe başladığı tarihte aranan yabancı dil şartını karşılayan bir belgesi yok.
Bu personel de 2023 yılında 7433 sayılı Kanun kapsamında memur kadrosuna geçiriliyor.
Buradaki temel mesele şu: Bir kişi, işe alındığı tarihte o pozisyonun gerektirdiği şartları taşımıyorsa, o pozisyona sözleşmeli olarak alınması ne kadar doğru? Daha sonra bu sözleşmeli statü üzerinden memuriyete geçirilmesi hukuken geçerli kabul edilebilir mi?
SAYIŞTAY’IN İTİRAZI NEDİR?
Mevzuat oldukça açık. Belediyeler, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 49. maddesi kapsamında sözleşmeli personel çalıştırabilir. Ancak bunun da bir şartı var: İşe alınan kişinin, çalıştırılacağı kadro veya pozisyonun gerektirdiği nitelikleri taşıması gerekiyor.
Programcı olarak çalıştırılacak kişilerin bilgisayar programcılığı alanında gerekli eğitim veya sertifikaya sahip olması ve mevzuatta belirtilen yabancı dil yeterliliğini karşılaması gerekiyor.
Üstelik sözleşmeli personelin her yıl yeniden sözleşme imzalaması, bu şartların ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
Sayıştay’ın itirazı da tam olarak burada başlıyor.
Denetçilere göre, gerekli nitelikleri taşımayan kişilerin sözleşmeli programcı olarak işe başlatılması başlı başına hatalı. Bu kişilerin daha sonra sözleşmeli personel statüsünden memuriyete geçirilmiş olması da ilk işlemi kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmiyor.
Çünkü 6495 ve 7433 sayılı kanunlarla getirilen memuriyete geçiş düzenlemeleri, 5393 sayılı Kanun kapsamında usulüne uygun şekilde sözleşmeli personel olarak çalışanları kapsıyor. Sayıştay’ın değerlendirmesine göre, başlangıçtaki sözleşmeli istihdam mevzuata aykırıysa bu kişilerin söz konusu düzenlemelerden yararlanabilmesinin hukuki dayanağı da tartışmalı hâle geliyor.
BELEDİYE NE DİYOR, SAYIŞTAY NEDEN İKNA OLMAMIŞ?
Belediye yönetimi ise savunmasında personellerin eğitim durumlarını, aldıkları kursları, mesleki yeterliliklerini ve yabancı dil bilgilerini dikkate aldığını belirtiyor. Ayrıca yapılan işlemlerin ilgili mevzuata, Bakanlık görüşlerine ve yargı kararlarına uygun olduğunu savunuyor.
Ancak Sayıştay denetçileri, bu açıklamaları yeterli bulmuyor.
Özellikle Bakanlık genelgeleriyle sözleşmeli personel için farklı yeterlilik şartları belirlenmesinin, kanun ve yönetmeliklerin üzerinde bir düzenleme oluşturamayacağına dikkat çekiliyor. Ayrıca bir personelin daha sonra eğitim almış olması, işe başladığı tarihte taşımadığı şartları geçmişe dönük olarak kazandığı anlamına gelmiyor.
Bir başka önemli nokta da kazanılmış hak meselesi.
Sayıştay değerlendirmesinde, mevzuata aykırı şekilde gerçekleştirilen bir işlemin yalnızca aradan yıllar geçtiği veya kişinin uzun süre görev yaptığı gerekçesiyle otomatik olarak kazanılmış hak oluşturmayacağı görüşü savunuluyor.
Yani denetçilerin yaklaşımı şu: Başlangıçtaki işlem hukuka uygun değilse, o işlemin üzerine kurulan memuriyete geçiş de ayrıca hukuki değerlendirmeye tabi tutulmalıdır.
ASIL SORU: BU İŞLEMLER NEDEN YAPILDI?
İşte kamuoyunun üzerinde durması gereken asıl konu burada.
Kuşadası Belediyesi’nde sözleşmeli programcı olarak işe alınan iki kişinin, işe giriş tarihlerinde aranan şartları taşıyıp taşımadıkları Sayıştay tarafından sorgulanıyor. Buna rağmen sözleşmeler yapılmış, süreç devam etmiş ve her iki personel de daha sonra memur kadrosuna geçirilmiş.
Burada kimseyi peşinen suçlamak ya da birileri hakkında hüküm vermek doğru değil. Ancak kamu adına sorulması gereken sorular da ortada duruyor:
Bu personeller hangi gerekçeyle programcı olarak işe alındı?
İşe alım sırasında aranan şartlar neden yeterince kontrol edilmedi?
Eksik olduğu belirtilen niteliklere rağmen sözleşmeler neden devam ettirildi?
Memuriyete geçiş aşamasında bu eksiklikler neden yeniden değerlendirilmedi?
Ve en önemlisi, Sayıştay’ın tespit ettiği aykırılıklar karşısında belediye yönetimi hangi işlemleri yapacak?
SAYIŞTAY’IN SON İSTEMİ: GEREKLİ SÜRECİ BAŞLATIN
Raporun sonunda denetçiler, sözleşmeli programcı olarak çalıştırılmak için gerekli şartları taşımayan kişilerle sözleşme imzalanmasının hatalı olduğunu belirtiyor. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın sözleşmenin feshi hükümlerine ve imzalanan sözleşmelerdeki ilgili maddelere dikkat çekerek gerekli sürecin işletilmesini istiyor.
Bu, üzerinde durulması gereken önemli bir tespit.
Çünkü konu yalnızca iki kişinin hangi kadroda çalıştığı meselesi değil. Kamu kurumlarında işe alımda eşitlik, liyakat, şeffaflık ve hukuka bağlılık meselesidir.
Bir tarafta devlet memuru olabilmek için yıllarca sınavlara hazırlanan, eğitim alan ve iş bekleyen binlerce genç; diğer tarafta ise işe giriş koşulları Sayıştay tarafından tartışmaya açılan ve sonrasında memuriyete geçirilen iki personel var.
Vatandaşın sorması son derece doğal:
Kamu kurumlarında kurallar herkes için aynı mı, yoksa bazıları için şartlar sonradan mı tamamlanıyor?
Kuşadası Belediyesi yönetiminin bu bulguya ilişkin açıklaması ve bundan sonra atacağı adımlar önem taşıyor. Çünkü kamu yönetiminde güven, yalnızca yapılan hizmetlerle değil, o hizmetleri yürüten kadroların hangi kurallarla oluşturulduğuyla da sağlanır.
Sayıştay raporları da tam olarak bu nedenle vardır: Kamu adına yapılan işlemleri denetlemek, eksikleri ortaya koymak ve idareyi hesap vermeye çağırmak.
Şimdi gözler, Sayıştay’ın 19. bulgusu karşısında Kuşadası Belediyesi’nin atacağı adımlarda.
Kamu görevinde liyakat bir tercih değil, zorunluluktur.
