RUSYA AVRUPA’YI VURACAK MI?
Emekli Deniz Albay Temel Ersoy
Öncelikle Rusya-Ukrayna savaşının neden uzadığına bakmalıyız bu sorunun yanıtını bulmak için. Rusya’nın Ukrayna’ya saldırı planı vahim bir hata olmuştur. Kargadan başka kuş, istihbarattan başka (ki çoğunlukla yalan ve tahmine dayanır) yöntem bilmeyen ajan Putin, saldırıdan saatler sonra Zelenski’nin kaçacağı ve Rusya yanlısı Ukraynalıların kontrolü ele geçireceği istihbaratına dayanarak acemice bir plan hazırladı. Hatta belki de bir plan bile yoktu ortada. Diğer yandan, başta ABD olmak üzere NATO üyesi bazı ülkelerin fırsattan istifade Ukrayna’ya silah ve hedef bilgisi dahil cari istihbarat sağlayarak bir taşla birkaç kuş vurma politikaları yüzünden uzadıkça uzadı savaş. Sonunda itibarını ve güvenilirliğini kaybeden Putin, Kuzey Kore’den asker ithal etmek ve paralı askerler de dahil her çareye başvurdu ama pişmiş kelle Zelenski’yi bir türlü hâl edemedi.
Bu durumda iki seçenek var. Ya savaş yeni unsurların (nükleer silah gibi) ilavesiyle çok daha şiddetlenecek ya da başka ülkelere de yayılarak kilit bir şekilde açılacak. Böyle bir durumdan mutlaka kaçınılması gerekir çünkü bu durumda Türkiye de savaş alanına döner, öyle ki Karadeniz uzun süre bir cehennem hâline gelir.
Şimdi gelelim başlıktaki sorumuza. Yanıtımız “Hayır”. Elimizdeki güncel, güvenilir kaynaklar Rusya’nın yakın vadede Avrupa ülkelerini doğrudan vurmak için hazırlık yaptığına dair kesin bir kanıt sunmuyor. Ancak tehdit söylemi, askerî gerilim ve karşılıklı caydırıcılık adımları çok belirgin şekilde artmış durumda. Avrupa’nın alarma geçmesi, Rusya’nın bazı açıklamaları ve NATO ülkelerinin hızla silahlanmaya yönelmesi bu tabloyu oluşturuyor
Bu yazımızda sorunu üç katmanda — ne oluyor, yapabilir mi, bu noktaya nasıl gelindi — ve güncel kaynaklara dayanarak ele alacağız.
Rusya gerçekten bazı Avrupa ülkelerini vurmak için mi hazırlanıyor?
Kaynaklar, Rusya’nın doğrudan saldırı hazırlığı içinde olduğuna dair kesin bir istihbarat sunmuyor; fakat tehdit söylemi ve askerî sinyaller arttı. Esasen bu durum literatüre göre “harp ikaz/emaresi” sayılsa da birlik intikalleri, silah denemeleri vb. başka eylemlerle de desteklenmesi gerekir.
Rusya’nın İngiltere’ye yönelik açık tehditleri
Rusya Dışişleri Bakanlığı, İngiltere’nin Ukrayna’ya uzun menzilli füze teknolojisi vermesi hâlinde İngiltere’deki askerî üsleri vurabileceklerini söyledi.
Bu, doğrudan bir Avrupa ülkesine yönelik resmî ve açık bir tehdit.
Baltık ülkelerine yönelik endişeler
ABD basını ve istihbarat kaynakları, Rusya’nın özellikle Estonya, Letonya ve Litvanya gibi Baltık ülkelerinde askerî girişimde bulunabileceğinden endişe ediyor.
Bu, NATO’nun doğu kanadında ciddi alarm yaratmış durumda.
Almanya’nın “Rusya 2030’a kadar Avrupa’yı vurabilir” değerlendirmesi
Almanya Savunma Bakanlığı belgeleri, Rusya’nın 2030’a kadar Avrupa’yı hedef alabilecek kapasiteye ulaşabileceğini öngörüyor.
Bu bir “hazırlık tespiti” değil, risk analizi.
Sonuç olarak, Rusya’nın saldırı hazırlığında olduğuna dair kesin kanıt yok; fakat tehditler, risk analizleri ve askerî sinyaller çok ciddi.
Rusya bunu yapabilir mi? (Askerî kapasite analizi)
1) Kapasite: Evet, teknik olarak yapabilir. Rusya’nın elindeki hipersonik Avangard sistemi, uzun menzilli seyir füzeleri ve taktik nükleer silahlar kapasitesi Avrupa’daki hedefleri vurabilecek menzile sahip.
2) Siyasi gerçeklik: NATO ile doğrudan savaş intihar olur. Rusya’nın NATO’ya saldırması, karşılıklı nükleer caydırıcılık nedeniyle çok düşük olasılık.
3) Hibrit saldırılar: En olası senaryo. Kaynaklar, Rusya’nın Avrupa’ya yönelik en gerçekçi tehditlerinin siber saldırılar ve kritik altyapıya yönelik sabotaj operasyonları olduğunu belirtiyor.
Sonuç olarak Rusya yapabilir, fakat yapması çok düşük olasılık; en gerçekçi risk hibrit saldırılar.
Bu noktaya nasıl gelindi? (Jeopolitik süreç)
1) Ukrayna Savaşı’nın uzaması
Savaşın 2022’den beri sürmesi, Rusya’nın Avrupa’yı “savaşın tarafı” olarak görmesine yol açtı.
2) Avrupa’nın Ukrayna’ya silah desteği
İngiltere ve Fransa’nın Ukrayna’ya uzun menzilli füze teknolojisi vermesi, Rusya tarafından “doğrudan tehdit” olarak yorumlandı.
3) NATO’nun yeniden silahlanması
Almanya’nın 12 milyar euroluk uzun menzilli füze programı, Rusya’nın Avrupa’yı vurabileceği öngörüsüyle başlatıldı.
4) Rusya’nın tehdit söylemi
Rusya, İngiltere ve Baltık ülkelerine yönelik açıklamalarla gerilimi artırıyor. Bu söylem, “caydırıcılık + psikolojik baskı” stratejisinin parçası. Putin bu işi iyi bilir.
5) ABD istihbaratının uyarıları
CIA Direktörü’nün Moskova’ya sürpriz ziyareti, ABD’nin Rusya’nın niyetlerinden endişe ettiğini gösteriyor.
CIA Direktörü William Burns’ün Moskova’ya yaptığı gizli (!) ziyaret, Rusya-ABD hattında gerilimin zirveye çıktığı bir dönemde gerçekleşti ve amaç doğrudan çatışma riskini düşürmek, nükleer tırmanmayı kontrol etmek ve Ukrayna savaşının belirli sınırlar içinde kalmasını sağlamak olarak yorumlandı. Burns, Rusya’da devletin en üst düzey güvenlik bürokrasisiyle görüştü; bu tür temaslarda muhatap genellikle Sergey Narışkin (SVR Başkanı) ve Kremlin’in güvenlik konseyi üyeleridir.
Bu ziyarette, “ABD ne istedi, Rusya ne verdi?” sorusunun yanıtını; stratejik tırmanma kontrolü, nükleer kırmızı çizgiler ve Ukrayna savaşının coğrafi sınırlarının konuşulduğunu değerlendirdiğimizi belirterek verebiliriz.
Genel değerlendirme: Rusya Avrupa’yı vuracak mı?
Gerçek risk: Düşük ama artıyor
Doğrudan saldırı: düşük olasılık
Hibrit saldırı: yüksek olasılık
Tehdit söylemi: çok yüksek
NATO-Rusya gerilimi: tarihsel zirvede
Savaş riski neden düşük?
- NATO’nun nükleer caydırıcılığı
- Rusya’nın Ukrayna’da yoğunlaşmış askerî yükü
- Ekonomik ve diplomatik maliyet
Neden artıyor?
- Rusya’nın açık tehditleri
- Avrupa’nın silahlanma hamleleri
- Ukrayna savaşının belirsiz seyri
- ABD-Rusya ilişkilerinin sertleşmesi
Rusya’nın Avrupa’yı vurmak için hazırlık yaptığına dair kesin kanıt yok; fakat tehdit söylemi, askerî risk analizleri ve hibrit saldırı ihtimali ciddi şekilde artmış durumda. Bu noktaya, Ukrayna savaşı, Avrupa’nın silah desteği, Rusya’nın tehditleri ve NATO’nun yeniden silahlanması gibi bir dizi jeopolitik adımın birleşimiyle gelindi.
Unutmadan söylemeliyim. Savaş aynı zamanda iş (business) demektir. Çocuklar, kadınlar ve ülkelerinin geleceği genç erkekler ölürken çoğu yaşlı ve erkek olan bazıları bu işten büyük servetler kazanır. Din ticaretinden sonra dünyadaki en kazançlı iş, ülkelerin korkularından yararlanıp ya da onları komşularıyla korkutup bol bol silah satarak emme basma tulumba gibi çift yönü olarak kanını emmektir.
