ALTIN ORAN: EVRENİN SESSİZ DÜZENİ
Bazen bir yapıya bakarız, “ne kadar güzel” deriz…
Bazen bir yüz, bir heykel, bir cami ya da bir çiçek gözümüze kusursuz görünür.
Peki bu “güzellik” dediğimiz şey gerçekten nedir?
Belki de cevabı, yüzyıllardır insanlığın peşinden koştuğu o gizemli sayıda saklıdır: Φ = 1.618
Altın Oran… ya da diğer adıyla ilahi oran.
Bu oran, basit bir matematiksel denklemden çok daha fazlasıdır. Bir bütünün parçaları arasındaki öyle bir dengedir ki; büyük parçanın küçüğe oranı ile bütünün büyüğe oranı aynıdır. Yani doğanın kendi içinde kurduğu kusursuz bir uyum dili…
Kim buldu?
Kesin olarak bilinmiyor.
Ama izleri çok eskiye uzanıyor. Antik Mısır’da piramitlerde, Antik Yunan’da tapınaklarda, heykellerde… Özellikle Atina’daki bu oranın en çok konuşulan örneklerinden biri. Hatta ünlü heykeltıraş ’ın bu yapıda altın oranı kullandığı iddia edilir.
Sanat ile bilimin kesiştiği noktada ise karşımıza çıkar. Onun meşhur eseri , insan bedeninin bu kusursuz oranla nasıl örtüştüğünü gösterir. Da Vinci, bu orana “Sectio Aurea”, yani Altın Oran adını veren ilk isimlerden biridir.
Daha geriye gidersek, bu oranı ismini koymadan tarif eder.
Daha ileri gelirsek, , tavşan problemiyle aslında farkında olmadan bu oranı matematiksel olarak ortaya koyar.
Ve sonra 1906’da Amerikalı matematikçi , bu büyüleyici sayıyı Φ (Phi) olarak adlandırır.
TAVŞANLARDAN EVRENE
Fibonacci’nin o basit sorusu aslında evrenin kapısını aralar:
Bir çift tavşan…
Her ay çoğalan bir düzen…
Ve ortaya çıkan sayı dizisi:
1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21…
Her sayı kendinden önce gelen iki sayının toplamıdır.
Ve her sayıyı bir öncekine böldüğünüzde…
Karşınıza hep aynı sonuç çıkar: 1.618
Bu sadece bir sayı değildir.
Bu, doğanın kendini tekrar eden ritmidir.
DOĞADA, SANATTA, İNSANDA…
Altın oran sadece matematik kitaplarında yaşamaz.
O, hayatın ta kendisidir.
Bir deniz kabuğunda…
Bir ayçiçeğinin tohum diziliminde…
Bir kozalakta, bir kar tanesinde…
İnsan vücudunda bile… kolumuzda, elimizde, yüzümüzde…
Mimari eserlerde de aynı iz sürülür:
Sanatta ise:
Salvador Dali’nin “Son Akşam Yemeği”
Michelangelo’nun “Davut” heykeli…
Anadolu’da da bu estetik aklın izleri vardır:
Konya İnce Minareli Medrese,
İstanbul Davut Paşa Camii,
ve özellikle …
GÜZELLİK NEDİR?
Belki de en çarpıcı soru burada başlar.
Biz neden bazı şeyleri “güzel” buluruz?
Çünkü beynimiz düzeni sever.
Çünkü zihnimiz, karmaşadan çok uyumu tanımakta zorlanmaz.
Çünkü doğa bize neyi “doğru” kabul etmemiz gerektiğini çoktan öğretmiştir.
Yani güzellik…
Belki de sadece tanıdık bir matematiğin yansımasıdır.
Bilim insanlarının ortak görüşü oldukça net:
“Evren, son derece ciddi ve kusursuz bir matematik düzenine göre işler.”
Altın Oran da bu düzenin en zarif imzasıdır.
Görünmez…
Ama her yerdedir.
Ve belki de insanlık, bu oranı keşfetmedi…
Sadece hatırladı.
