ORMAN, TARIM VE YAŞAM ALANINA KÜL TESİSİNE TEPKİ
Sofular Köylüleri: “Bu Proje Derhal Durdurulmalıdır”
Veli Yalçın Haberi/Aydın’ın Söke ilçesine bağlı Sofular Mahallesi’nde, çevre köylerden gelen yurttaşlar, sivil toplum kuruluşları ve çevre gönüllüleri 10 Ocak 2026 Cumartesi günü bir araya gelerek planlanan “Kül Düzenli Depolama Tesisi” projesine karşı basın açıklaması yaptı.
Sofular Mahallesi sınırları içerisinde yer alan ve 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda “Orman Alanı”, “Önemli Doğa Alanı” ve “Tarım Alanı” olarak tanımlanan, 222 dönümlük 105 ada 39 no’lu parselde, Batı Kipaş Kağıt Sanayi A.Ş. tarafından kül depolama tesisi kurulması amacıyla Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinin başlatıldığı belirtildi.
Açıklamada, kağıt fabrikası ve enerji üretim santralinde kömür ile proses ıskarta (rejekt) atıklarının yakılması sonucu oluşan günlük 384 ton uçucu kül ve dip/yatak külünün, kuş uçuşu yaklaşık 20 kilometre uzaklıktaki Sofular Mahallesi’ne kamyonlarla taşınarak bu alanda depolanmasının planlandığı ifade edildi.
Yirmi yıl boyunca her gün 384 ton atık kül dökülmesi öngörülen alanın hemen çevresinde zeytinlikler, Sarıçam ve Fıstık Çamı ormanları bulunduğu, ayrıca 1 kilometre mesafede Sofular ve Terziler mahalleleri, 2–8 kilometre çapında ise Helvacı Mahallesi ile birlikte 19 köyün yer aldığı vurgulandı.
Proje alanının; orman ekosistemi, tarım alanları, yeraltı suyu havzaları ve yerleşimlere yakınlığı nedeniyle son derece hassas bir bölgede olduğu belirtilerek, ÇED Başvuru Dosyası’nda PM2.5 ince toz etkileri, ağır metal içerikli külün uzun vadeli çevresel sonuçları, yerüstü ve yeraltı suyu izleme planları ile alternatif alan değerlendirmelerine dair sahaya özgü, ölçülebilir ve denetlenebilir verilerin bulunmadığına dikkat çekildi.
Ayrıca her gün yüzlerce ton kül taşınmasının yaratacağı kamyon trafiği, toz, gürültü ve kümülatif çevresel etkilerin bütüncül biçimde değerlendirilmediği ifade edildi.
Kül depolanması planlanan parselin çevresindeki sarıçam ve fıstık çamı ormanları ile zeytinliklerin bölge halkının temel üretim alanları olduğu, zeytincilik, aracılık ve çam fıstığı üretiminin köylülerin başlıca geçim kaynakları arasında yer aldığı vurgulandı. Yatağan Termik Santrali örneği hatırlatılarak, benzer kül depolama faaliyetlerinin çevre ve tarımsal üretim üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekildi.
Zeytincilik Yasası’na göre zeytinliklerin 3.000 metre yakınına bu tür tesislerin kurulmasının yasak olduğuna işaret edilerek, planlanan alanın çevresinde tapuda zeytinlik olarak tescilli onlarca parsel bulunduğu belirtildi.
Oldukça eğimli olan arazinin, geçmiş yıllarda taşkınlara ve can kayıplarına neden olan Kisir Çayı’nın kollarını beslediği, şiddetli yağışlar sonrasında kül atıklarının Kisir, Pamukçular, Sayrakçı, Nalbantlar köyleri, Büyük Menderes Nehri ve Söke Ovası’na taşınarak ciddi çevre ve sağlık sorunlarına yol açabileceği vurgulandı.
Yapılan açıklamada, söz konusu projenin Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği’nin önleyicilik ve ihtiyatlılık ilkeleriyle bağdaşmadığı, bu nedenle ÇED sürecinin aşamasına bakılmaksızın derhal sonlandırılması gerektiği ifade edildi.
Sofular Köylüleri adına yapılan açıklamada, bölgede “Kül Düzenli Depolama Tesisi” kurulmasının kesinlikle istenmediği, ÇED sürecinin iptal edilmesi için mücadelenin sürdürüleceği ve gerekirse hukuk yoluna başvurularak dava açılacağı kamuoyuna duyuruldu.
Açıklama, destek veren çevre köyler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülere teşekkür edilerek; toprağa, suya, havaya, yaşam ve üretim alanlarına hep birlikte sahip çıkılacağı vurgusuyla sona erdi.
