“Caferli’de Taş Ev Mührü: Kültüre ve Kadın Emeğine Darbe”
1982 Avrupa Güzeli, Girişimci, Çevre Aktivisti Nazlı Deniz Kuruoğlu’nun Taş Evine ‘Kaçak’ Mührü!
EMH – HÜSEYİN ASAR HABERİ _ AYDIN Kuşadası’nın Caferli Köyü’nde geçmişi 1957 öncesine dayanan tarihi taş bir ev mühürlendi. Evin sahibi, sanatçı ve 1982 Avrupa Güzeli Nazlı Deniz Kuruoğlu, 10 yıldır bu yapının kadın emeğine dayalı bir üretim ve dayanışma merkezi olduğunu söylüyor. Ancak Kuşadası Belediyesi, yapının “ruhsatsız ve kaçak” olduğunu iddia ederek hem para cezası kesti hem de mühürleme işlemi başlattı.
Kuruoğlu bu karara karşı idare mahkemesinde yürütmeyi durdurma ve iptal davası açtı. Ayrıca jandarmada ifade verdi. Hukuki mücadelesi sürüyor.
Hukuki Yönüyle Olay: Kim Haklı?
1. Yapının Hukuki Statüsü:
Evin tapulu olduğu, tapulama tutanaklarında “kargir ev ve müştemilatı” olarak geçtiği belirtiliyor. Bu tür yapılar, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun yürürlüğe girdiği 1985 yılından önce inşa edilmiş ve tapuya işlenmişse, hukuken mevcut yapılar olarak kabul edilir.
Tapu tescil tarihi 1957’den önce olduğuna göre bu ev, teknik olarak “mevcut eski eser” veya “kadim yapı” statüsüne girebilir.
2. Kaçak Yapı İddiası:
Eğer yapıya sonradan herhangi bir ilave, genişletme, kat çıkma veya farklı kullanım amacıyla ruhsatsız müdahale yapılmamışsa, mevcut haliyle kaçak yapı sayılması hukuki dayanaktan yoksun olabilir.
Daha da önemlisi, Kuşadası Belediyesi’nin 2014 yılında bu taş evi inceleyerek, resmi bir işletme ruhsatı vermiş olması, yapının yasal olduğunun kamu otoritesince daha önce tescillendiğini gösterir.
3. Ceza ve Yaptırımlar:
Belediyenin kestiği 109.777 TL’lik imar para cezası ve Yapı Tatil Zaptı düzenlemesi, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 32. ve 42. maddelerine dayandırılmış.
Ancak bu maddeler, sadece ruhsatsız veya ruhsata aykırı yeni yapılar veya değişiklikler için uygulanır. Mevcut yapının tarihi dokusuna müdahale yoksa bu cezai işlemler tartışmalı hale gelir.
4. İdare Mahkemesi ve Yürütmenin Durdurulması:
Kuruoğlu’nun açtığı dava hukuken güçlü. Zira idare mahkemeleri benzer durumlarda, geçmişi belgelenmiş, tapulu ve ruhsatlı yapıların “kaçak” sayılmasına sıklıkla yürütmeyi durdurma kararı verebiliyor.
Ayrıca süreç, Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkı ile de doğrudan bağlantılı.
Sosyal ve Kültürel Boyut: Kadın Emeğine Darbe
Nazlı Deniz Kuruoğlu’nun ifadesiyle bu yapı sadece taş duvarlardan ibaret değil.
Kadın emeği,
Yerel kalkınma,
Kırsalda sosyal dayanışma,
Kültürel mirasın korunması gibi değerleri temsil ediyor.
Bu taş ev, yıllardır köy kadınlarının üretim yaptığı, sosyalleştiği ve gelir elde ettiği bir mekan olarak işlev görüyor.
Mühürleme kararı, yalnızca bir mülkün değil, kırsalda kadın dayanışmasının ve kültürel hafızanın da sembolik olarak mühürlenmesi anlamına geliyor.
Kuruoğlu Ne Diyor?
“Bu mücadele sadece benim değil. Kadın emeği ve kırsal kalkınma için var olma mücadelesi. Köyün tek ayakta kalan taş evi kaçak ilan edilirse, biz hangi geçmişe ve hangi geleceğe tutunacağız?”
Hukukçular Ne Diyor?
Sorduğumuz hukukçular, benzer durumların Türkiye’de sık yaşandığını ve özellikle eski tapulu yapılar için idarelerin bazen keyfi uygulamalara gidebildiğini belirtiyor.
“Eğer yapı tapuda ‘kargir ev’ olarak kayıtlıysa ve üzerine ek yapılmadıysa, kaçak yapı sayılması mümkün değildir.”
“Belediyenin geçmişte ruhsat vermesi de idari işlemin çelişkili olduğunu gösterir.”
Sonuç: Bu Bir Hukuki Mücadele Olduğu Kadar Sosyal Bir Davadır
Caferli’de bir taş ev meselesi, yalnızca bir mülk anlaşmazlığı değil. Kadın emeğinin, kırsal dayanışmanın ve kültürel mirasın korunması adına verilen daha geniş bir mücadelenin adıdır.
Kuşadası Belediyesi Ne Diyor
Tarafsız gazetecilik ilkeleri adına Kuşadası Belediyesi Basın bürosu ile irtibata geçtiğimiz halde, açıklayıcı bir bilgi gelmemiştir.
